Terug naar het menu


"Dit is allemaal heel licht en ontspannen, hoewel het wel heel persoonlijk is en in die zin ook confronterend."

Het onsje meer dat je niet mag missen.

Met Margriet Dantuma de regisseuse van het buurttoneel heb ik een afspraak in café De Omval om te praten over de naderende voorstelling over Amsteldorp.

Heb ik het goed begrepen dat de eerste vier voorstellingen gespeeld worden in café De Omval?.

Margriet vertelt enthousiast. Ja, spannend he, ik ga ze voor de leeuwen gooien. Dit is het toneel, de mensen zitten straks langs de kant. Het is dus geen theater, met hier zit het publiek en we kijken allemaal daar naar toe want daar gebeurt het. In het Willem Dreeshuis wordt het wel een traditionele opstelling maar hier wordt het echt locatievoorstelling. Het speelt zich allemaal echt hier af, in café De Omval die gesloten is. Dus het decor is dit wat je ziet. Er wordt wel veel in geschoven maar wat hier staat gaat er niet uit. Er zitten overal "stukjes" publiek. Er is eigenlijk een toneeltje wat vanuit alle plekken behoorlijk goed te zien is. Waar zich veel afspeelt. Maar ze spelen bijvoorbeeld ook tot achter de bar en achter het publiek. Het is een enorm risico maar ik heb er een heel goed gevoel bij.

Hebben jullie hier al gerepeteerd?
Nee, nog niet maar dat gaat zeker wel gebeuren.
Met een paar spelers ben ik hier wel al geweest, ze weten van de opstelling en met de anderen ga ik binnenkort. Ik had gedacht dat ik heel erg veel moeite moest doen om hun uit te leggen dat dit de plek zou worden en dat het echt kan hier en dat het echt leuk is maar ze lijken totaal te snappen wat ik voor ogen heb en volgens mij beleven zij er ook lol aan, denken mee en dat is helemaal geweldig. Ze dragen ook zelf oplossingen aan.

Ben je tevreden met deze locatie?
Ja, ...het is een beetje uit nood geboren maar ik ben er nu heel erg blij mee. Er is in Amsteldorp eigenlijk geen plek waar je een beetje fatsoenlijk met meer dan 50 mensen bij elkaar kunt komen en iets kunt laten zien. Het is allemaal te klein of er is zoals in de grote ruimte van de Open Hof onvoldoende tijd beschikbaar. Er wordt daar door de bewoners ook gegeten en wij hebben ook tijd nodig om het toneel op te bouwen en weer af te breken. Ik heb geprobeerd om het in het RIAGG gebouw te doen maar dat gaat niet vanwege een bouwvergunning ofzo. Het Hoeckhuys is te klein en heeft ook niet de goede sfeer om de voorstelling te spelen. De stadsdeelwerf wilde niet. Dus er was gewoon geen plek.
Het is ook vaak zo dat wanneer iets beperkt is dat je daardoor juist je vrijheden gaat vinden, terwijl als het helemaal open ligt dat je dan niet goed kan vinden hoe je het moet doen.

Hoe kwam je hier terecht?
In het begin had ik er al eens over gedacht maar dacht toen dat het te veel gedoe zou zijn. Er is helemaal geen toneel en een deel van de mensen waar ik mee werk speelt voor het eerst . Maar toen ik ineens helemaal zonder locatie zat dacht ik we moeten het risico maar lopen. En nu is het eigenlijk omgedraaid en vind ik het een enorme meerwaarde dat het hier gaat spelen. En ik hoop echt dat het wordt wat ik voor ogen heb.

En dat is?
Dat het een bijzondere ervaring wordt waar mensen heel veel plezier aan beleven en dat mensen geraakt zullen worden door de verhalen die verteld worden.
Margriet hoopt ook dat de buurt De Omval (her)ontdekt. Zij vindt dat De Omval een beetje is vergeten en wil de buurt laten zien dat er een plek is waar je samen aan de bar kunt hangen. Het is volgens haar één van de beste cafés van Amsterdam waarvoor je alleen de dijk hoeft op te lopen.
In het weekend is De Omval gesloten en kun je er feestjes geven. Maar dus ook toneel spelen.
Wordt het een voorstelling met een hapje en een drankje?
Er is bediening, en het plan is er wel om dat te combineren maar we hebben dat nog niet helemaal doorgesproken. Na afloop hebben we natuurlijk wel een leuke borrel op de zaterdag- en de zondagavond.

Had je eerder gewerkt met amateurs?
Ja, maar nog nooit met mensen die nog niets hadden gedaan. Altijd wel met mensen die uit zichzelf hadden bedacht ik wil toneel spelen en dat is toch wel anders. Ik vergelijk het heel erg met een documentaire maken. Ik zoek naar dat ze zoveel mogelijk zichzelf laten zien, wie ze zijn en wat ze vinden en wat ze hebben meegemaakt en dat ze ook de lol van het toneelspelen ervaren.

Maar er zijn toch wel mensen met enige ervaring in jouw groep?
Ja, en dat vind ik echt een enorm positief iets. Niet omdat ik denk, dat moeten ze allemaal eigenlijk hebben dat juist niet maar juist de combinatie heeft een effect op het geheel. Mensen die nog nooit gespeeld hebben zien mensen met ervaring en andersom en daar leer je van. En het geeft ook veel vertrouwen want als ik iets voor ogen heb dan weet ik dat Trinette meteen snapt waar het over gaat, dat Elly het vrij snel snapt. Dat maakt het voor Gonny en Trudy ,die er overigens wel kaas van hebben gegeten, toch simpeler. Ik heb ook wel groepen gezien waarbij niemand ooit had gespeeld en dan is het toch lastiger. En ik heb nu mensen die het al kunnen en mensen die het op een of andere manier al in zich hebben en willen. En die het ook wel spannend vinden. En ook het vertrouwen hebben en denken van dit komt goed. Ja dat is heel leuk en een waanzinnig verschil.
Goeie amateur spelers zijn vaak ook mensen die vinden dat ze er ook verstand van hebben en die een bepaalde vorm hebben en professionele acteurs hebben ook vaak een heel mooie goeie truc maar dat komt niet helemaal bij jouw hart. Je denkt meer, o, dat is knap gedaan, zoals bijvoorbeeld bij ballet. Wat knap dat je dat zo timet maar deze spelers doen soms dingen die kun je niet verzinnen. Die zijn zo geweldig daar kan ik enorm van genieten. En het verschil met professioneel theater is dat het laatste vaak gepaard gaat met hangen en wurgen. Vaak moeilijk, kost veel energie, er zijn conflicten en niet genoeg geld.
Dit is allemaal heel licht en ontspannen, hoewel het wel heel persoonlijk is en in die zin ook confronterend. Maar... iedereen komt gewoon, iedereen is op tijd, dat heb ik echt nog nooit meegemaakt bij een voorstelling.

Oh, hoe gaat dat dan?
Nou bijvoorbeeld mijn eigen leeftijdsgroep heeft dan dit en dan dat. Is moe, misselijk, druk. Maar dat is er bij deze spelers niet, iedereen is er gewoon. Dat vind ik bij deze groep heel bijzonder, het is de eerste leeftijdsgroep waarbij je verwacht dat ze om de haverklap iets hebben maar ze zijn er altijd. Wat je vaak moet zeggen bij producties is: "Als je niet komt heb je de anderen er mee". Maar hier hoef je dat niet te zeggen iedereen is zich daarvan bewust en is er gewoon. Dat is waanzinnig leuk. Nu hebben ik de donderdag erbij genomen als moment voor individuele repetities maar we repeteren eigenlijk elke week met zijn allen op dinsdag én donderdag. Daarnaast is extra afspreken geen enkel probleem.
Merk wel dat de spanning nu oploopt en dat iedereen moe wordt. Er is bijna geen plek meer in je leven omdat je zo hier mee bezig bent.

Hoe zit dit verhaal financieel in elkaar?
Ik werk voor de Werkplaats Community Theater en dit buurttoneel wordt gesubsidieerd door o.a. het VSB fonds, Stichting Doen, en het Stadsdeel. Die hebben er voor gezorgd dat mijn salaris betaald kan worden en dat van de artistiek leidster en van de productie leidster. Als het nodig is worden de locaties ook betaald. Café de Omval vraagt geen vergoeding. Die nodigt ons uit eigenlijk. En van het Willem Dreeshuis weet ik het nog niet precies. Maar het gaat eigenlijk allemaal heel erg van harte. De spelers doen vrijwillig mee.

Komt het idee voor dit toneelstuk van jou?
Ja, ik heb een voorstelling gedaan voor Muzenis. Dat is ook waar de Werkplaats Community Theater zit. De artistiek leidster vroeg of ik Community Theater wilde maken en toen dacht ik in eerste instantie, dat ga ik dus niet doen. Werken met mensen die nog nooit toneel hebben gespeeld. Ik dacht, ik weet niet hoe ik dat moet aanpakken. Maar toen kwam de musical hierin Amsteldorp. Ook daar werd ik voor gevraagd. Maar omdat de musical heel snel af moest heb ik geweigerd. Ik wilde er tijd voor nemen om het goed te doen maar die ruimte was er niet binnen de subsidie.
Omdat het verzoek van verschillende kanten op Margriet af kwam is zij uiteindelijk toch met een project gestart. Het plan om het over de verdwenen winkels te laten gaan stond voor haar al vast. Het ongemak dat je in deze wijk zo ver verwijderd bent van winkels voor de eerste levensbehoeften en het feit dat er voorheen zoveel winkels in ons dorp waren bracht haar op een idee. Eerst alleen als aanknopingspunt om met mensen te gaan praten en later als leidraad voor een soort toneelwandeling.

Hoe kwam je van wandeling tot toneelstuk?
Voor de wandeling met scénes bij de verdwenen winkels had ik veel spelers voor nodig. Ik had wel met veel mensen gesproken. Maar ik had een hele andere samenstelling van spelers verwacht dan dat ik kreeg en ik had gedacht dat er meer (oud)-winkeliers mee zouden doen. Ik kreeg uiteindelijk 4 dames en met hen zag ik de wandeling niet. Bij hen hoort een abstracte ruimte, zij kenden elkaar wel maar ook weer niet. En zo ontstond het idee voor een voorstelling op één plek.
Ik heb er heel veel vertrouwen in, zij spelen gewoon heel leuk met elkaar. Ze dagen elkaar uit en durven hun mond open te trekken naar elkaar. Laten zich niet op de kast jagen en durven gewoon te zeggen waar het op staat. Het is een heel hechte groep. Er wordt veel gelachen.
Gerard is de enige man in de groep. Hij is assistent productieleider maar ook speler. Vanwege zijn mooie verhalen wilde Margriet hem er graag bij hebben. En zo is de groep ontstaan van 4 dames en één heer. De dames zijn zelf met de titel gekomen voor het stuk "Mag het een onsje meer zijn?" De ondertitel wordt: "Hoe de winkels verdwenen uit Amsteldorp".
Zijn er nu verhalen door heen geweven van mensen die niet meespelen?
Ja iets, maar het zijn hoofdzakelijk verhalen van de spelers zelf.

Hoe lang ben jij hier nu mee bezig?
Volgens mij heb ik Elly (één van de speelsters) geïnterviewd in oktober 2010. En naar aanleiding van alle verhalen heb ik samen met Patricia Kuiper de teksten geschreven.
Het kost erg veel tijd om mensen te leren kennen en met ze te praten en nog meer te praten en op een gegeven moment komen er mensen naar boven die echt interesse tonen in jouw project. En daar komen weer mensen uit naar voren die denken, ik wil deze uitdaging wel eens aangaan. En vervolgens komt er een heel lang traject met die mensen. Want die mensen zijn de spelers maar ook de personages. Eigenlijk is het proces nu nog te kort want het stuk is net helemaal klaar. Het eerste gedeelte staat wel maar aan het laatste gedeelte moeten we echt wel hard aan trekken. Als je het echt goed wil doen is het een lang proces.
Als je echt mensen recht wil doen en de verhalen recht wil doen en het wil uitdiepen ben je lang bezig.
Het is de bedoeling dat het Buurttoneel 10 voorstellingen zal geven. Daarvan staan er 6 gepland. De eerste vier op 14 en 15 april in De Omval. Daarna spelen ze nog twee keer in het Willem Dreeshuis. De locatie voor de laatste 4 voorstellingen is nog niet bekend.

wordt vervolgt

Senna, april 2012